Katika hatua inayoonesha dhamira ya Serikali ya kuimarisha uwajibikaji na kulinda rasilimali za umma, Waziri Mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Dkt. Mwigulu Nchemba, ametoa agizo kali linalolenga kubadili kabisa namna watumishi wa umma wanaohusika na ubadhirifu wa fedha za Serikali wanavyoshughulikiwa.
Akizungumza mbele ya mamia ya wananchi wa Itigi mkoani Singida Mei 31, 2026, Waziri Mkuu alisema wakati umefika kwa Serikali kuachana na utaratibu wa kuwahamisha watumishi wanaotuhumiwa au kubainika kufanya ubadhirifu wa mali za umma, na badala yake kuwachukulia hatua za kisheria mara moja.
Kauli hiyo imeibua mjadala mpana kuhusu uwajibikaji katika utumishi wa umma, huku ikionekana kuwa sehemu ya mkakati mpana wa Serikali wa kuimarisha nidhamu, uwazi na matumizi sahihi ya fedha za wananchi.
Uhamisho Sio Suluhisho la Wizi
Kwa miaka mingi, baadhi ya taasisi za umma zimekuwa zikitumia uhamisho kama njia ya kushughulikia watumishi wanaotuhumiwa kwa makosa mbalimbali ya kiutumishi, ikiwemo ubadhirifu wa fedha za umma. Hata hivyo, Dkt. Mwigulu amesema utaratibu huo umeshindwa kutoa suluhisho la kudumu na badala yake umechangia kuendelea kwa vitendo hivyo katika maeneo mapya.
Alisisitiza kuwa mtumishi anayebainika kuhusika na wizi wa fedha za Serikali hapaswi kupewa nafasi ya kuendelea kuhudumu katika eneo jingine kwani hatua hiyo ni sawa na kuhamisha tatizo kutoka sehemu moja kwenda nyingine.
“Mwizi wala msimuhamishe. Mkishamhamisha anaenda kuiba na huko. Wale ambao walishahamishwa, kule walikopelekwa RPC wa huko awakamate,” alisema Waziri Mkuu huku akisisitiza umuhimu wa sheria kuchukua mkondo wake.
Kauli hiyo inaonesha mabadiliko ya fikra kutoka kwenye hatua za kinidhamu pekee kwenda kwenye uwajibikaji wa kisheria kwa watumishi wanaohujumu uchumi wa taifa kupitia vitendo vya ubadhirifu.
Dhamana ya Kulinda Fedha za Wananchi
Katika hotuba yake, Dkt. Mwigulu alikumbusha kuwa fedha zinazotumiwa na Serikali kutekeleza miradi ya maendeleo na kutoa huduma za kijamii zinatokana na kodi zinazolipwa na wananchi.
Alisema kila mtumishi wa umma anapaswa kutambua kuwa amepewa dhamana ya kusimamia rasilimali hizo kwa uadilifu mkubwa kwa kuwa zinatokana na jasho la Watanzania wanaofanya kazi kila siku kujenga uchumi wa nchi.
Kwa mujibu wa Waziri Mkuu, kitendo cha mtumishi kuiba fedha za umma si kosa dhidi ya Serikali pekee, bali ni usaliti dhidi ya wananchi wote wanaotegemea fedha hizo kupata huduma bora za afya, elimu, maji, miundombinu na huduma nyingine muhimu.
Elimu ya Serikali Isitumike Kuihujumu Serikali
Katika sehemu nyingine ya hotuba yake, Waziri Mkuu alionesha masikitiko yake kwa baadhi ya watumishi ambao wamepata elimu kwa gharama za Serikali lakini baadaye wanatumia nafasi walizopewa kufanya vitendo vya ubadhirifu.
Alisema Serikali imewekeza fedha nyingi kuhakikisha vijana wanapata elimu na baadaye kupata nafasi za ajira ili kulitumikia taifa kwa uadilifu. Hivyo, ni jambo lisilokubalika kuona baadhi yao wakigeuka kuwa sehemu ya tatizo badala ya kuwa sehemu ya suluhisho.
“Kuna watu hawamwogopi hata Mungu. Umesoma kwa kodi za Watanzania, umepata nafasi ya kuwatumikia wenzako, lakini unaamua kuwaibia,” alisema.
Kauli hiyo imegusa moja kwa moja suala la maadili ya utumishi wa umma na wajibu wa watumishi kutanguliza maslahi ya taifa mbele ya maslahi binafsi.
Gharama za Uhamisho na Mzigo kwa Serikali
Mbali na athari za ubadhirifu wenyewe, Waziri Mkuu pia alihoji mantiki ya Serikali kuendelea kugharamia uhamisho wa watumishi wanaotuhumiwa kwa makosa ya kifedha.
Alibainisha kuwa mara nyingi Serikali hulazimika kutumia fedha za umma kulipa posho, nauli na gharama nyingine za uhamisho kwa watumishi hao, jambo ambalo linaongeza mzigo kwa walipa kodi bila kuondoa tatizo husika.
Kwa mtazamo wake, hatua hiyo si tu kwamba haina tija bali pia inatoa ujumbe usio sahihi kwa watumishi wengine wanaoweza kufikiri kuwa makosa makubwa yanaweza kuishia kwa kuhamishwa tu badala ya kuwajibishwa kisheria.
Vita Dhidi ya Rushwa na Ubadhirifu
Kauli ya Waziri Mkuu inakuja katika kipindi ambacho Serikali imeendelea kuimarisha mifumo ya usimamizi wa fedha za umma kupitia taasisi mbalimbali za ukaguzi, uchunguzi na mapambano dhidi ya rushwa.
Katika miaka ya hivi karibuni, Serikali imekuwa ikisisitiza matumizi ya mifumo ya kidijitali, ukaguzi wa mara kwa mara na uwajibikaji wa viongozi wa umma ili kupunguza mianya ya upotevu wa fedha za Serikali.
Wachambuzi wa masuala ya utawala bora wanaeleza kuwa mafanikio ya vita dhidi ya ubadhirifu yatategemea si tu kuwepo kwa kauli kali, bali pia utekelezaji wa sheria bila upendeleo na kuimarishwa kwa mifumo ya uwazi katika taasisi za umma.
Wananchi Wapongeza Msimamo wa Serikali
Wakazi wa Itigi waliohudhuria mkutano huo walionesha kuunga mkono kauli ya Waziri Mkuu, wakieleza kuwa hatua kali dhidi ya watumishi wanaobadhirifu fedha za umma zitasaidia kurejesha imani ya wananchi kwa taasisi za Serikali.
Kwa maoni yao, fedha zinazopotea kutokana na ubadhirifu zingetumika kujenga shule, vituo vya afya, barabara, miradi ya maji na huduma nyingine zinazogusa maisha ya wananchi moja kwa moja.
Walisema uwajibikaji wa kweli utapatikana pale ambapo watumishi wote watakaobainika kufanya ubadhirifu watawajibishwa kwa mujibu wa sheria bila kujali nafasi zao au hadhi zao serikalini.
Hitimisho
Agizo la Waziri Mkuu Dkt. Mwigulu Nchemba linaashiria hatua mpya katika mapambano dhidi ya ubadhirifu wa fedha za umma nchini. Ujumbe wake ni wazi kuwa fedha za wananchi si mali ya mtu binafsi na kwamba yeyote atakayebainika kuzitumia vibaya lazima awajibike.
Ikiwa msimamo huu utaungwa mkono na utekelezaji madhubuti wa sheria, unaweza kuwa chachu ya kuimarisha uwajibikaji, kuongeza ufanisi wa utumishi wa umma na kuhakikisha kila shilingi ya kodi ya Mtanzania inatumika kwa manufaa yaliyokusudiwa.
Kwa Tanzania inayolenga maendeleo ya haraka na ustawi wa wananchi wake, vita dhidi ya ubadhirifu si uchaguzi bali ni wajibu wa kitaifa unaohitaji ushirikiano wa Serikali, watumishi wa umma na wananchi kwa ujumla.
Makala hii imeandaliwa kwa mtindo wa habari za uchambuzi unaofaa kuchapishwa kwenye tovuti ya habari, gazeti au blogu ya kitaaluma, huku ikiongeza uzito wa hoja na mvuto kwa wasomaji.
Na Abdul Ramadhani Singida Tanzania
0 Comments